FRANZ WAXMAN – ZDOBYWCA OSCARÓW Z CHORZOWA

gru. 24 2016

FRANZ WAXMAN – ZDOBYWCA OSCARÓW

Z CHORZOWA

 

24 grudnia przypadła 110 rocznica urodzin wybitnego kompozytora, dyrygenta, autora muzyki filmowej, a przede wszystkim dwukrotnego zdobywcy Oscara – Franza WAXMANA.

Urodził się jako Franz WACHSMANN w Królewskiej Huty (obecnie Chorzów) w rodzinie pochodzenia żydowskiego. Kamienica, w której mieszkał przy obecnej ulicy 11-go Listopada istnieje do dzisiaj. Rodzice zajmowali się głównie skupem surowców wtórnych i byli właścicielami kilku budynków. Miał pięcioro rodzeństwa. Jako małe dziecko uległ poważnemu wypadkowi, który doprowadził do uszkodzenia wzroku.

Kiedy miał 9 lat rodzina przeprowadziła się do Opola i wtedy rozpoczął naukę gry na fortepianie. Ojciec uważał, że z muzyki nie można wyżyć, dlatego namawiał syna do zajęcia się bankowością. Młodzieniec przez dwa lata pracował jako kasjer bankowy, lecz wszystko po to by opłacić lekcje muzyki.

W 1923 roku wyjechał na studia muzyczne do Drezna, a potem do Berlina. By zarobić na życie grał jako taper  i grywał jako klawiszowiec w jazzbandach w popularnych, nocnych klubach. Związał się z najpopularniejszą orkiestrą jazzową w Europie – Weintraub’s Syncopators. Kierujący nią Friedrich HOLLÄNDER przekonał producenta Ericha POMMERA, by zatrudnił Waxmana do dyrygowania orkiestrą podczas nagrywania muzyki do filmu „Błękitny anioł” w Marleną DIETRICH w roli głównej. Produkcja odniosła ogromny sukces. W 1934 roku Franz WAXMAN poślubił Alice SCHACHMANN. Ponieważ jednak sytuacja Żydów w Niemczech stawała się coraz gorsza to kompozytor wyjechał z żoną do Paryża. Podczas pobytu we Francji współpracował z Billy WILDEREM i Robertem SIODMAKIEM, z którymi już wkrótce miał się spotkać w amerykańskich wytwórniach filmowych.

Do Stanów Zjednoczonych wyjechał w 1935 roku. Dzięki Erichowi POMMEROWI został odpowiedzialny za muzykę do musicalu „Music in the Air”. To wtedy też jego nazwisko pojawiło się w amerykańskiej wersji WAXMAN. Kompozytor stawał się coraz popularniejszy i otrzymywał coraz więcej ciekawych propozycji. James WHALE powierzył mu skomponowanie muzyki do filmu „Narzeczona Frankensteina.” Ogromny sukces produkcji sprawił, że na 2 lata Franz WAXMAN otrzymał stanowisko kierownika muzycznego wytwórni „Universal 2”. W tym czasie skomponował muzykę do ponad 50 filmów, m. in. do: „Magnificent Obsession”,
„Diamond Jim” i „The Invisible Ray”. Potem związał się z wytwórnią Metro - Goldwyn-Mayer. Wtedy też skomponował muzykę do filmów Spencera Tracy'ego i Davida O. Selznicka. Pracował również dla Warner Bros. 

Aż 12 – krotnie był nominowany do Oscara oraz dwukrotnie nominowany do Złotych Globów. Oscara otrzymał dwa razy – za „Bulwar Zachodzącego Słońca Wildera (1951) i „Miejsca pod słońcem George'a Stevensa (1952). Ponadto został nagrodzony Złotym Globem za „Bulwar Zachodzącego Słońca”. Muzyka z tego ostatniego filmu znalazła się na liście najlepszych filmowych ścieżek dźwiękowych wszechczasów Amerykańskiego Instytutu Filmowego. Franz WAXMAN zmarł na raka 24 lutego 1967 roku w Los Angeles.

16 listopada 2006 roku na budynku chorzowskiego kina „Panorama” została odsłonięta tablica upamiętniająca kompozytora. Ma ona kształt taśmy filmowej, na jednej z klatek znajduje się wizerunek Franza WAXMANA. W uroczystości odsłonięcia płyty uczestniczył syn – John Williams WAXMAN i wnuczka – Alice. Bliscy wzięli również udział w przeglądzie filmów z muzyką kompozytora, w sesji popularno – naukowej „Chorzowianie w kinie polskim i światowym”, a także odwiedzili budynek, w którym mieszkał.

 

Mirella DĄBEK

 

Bibliografia

1.www.wikipedia                                                                                       

2. projekt edukacyjny „Franz Waxman – chorzowski laureat Oskarów” przygotowany pod kierunkiem Małgorzaty PIENIEK, autorzy: Joanna NOWROTEK i Alicja CZAPLA z Gimnazjum nr 2 w Chorzowie.

3. Regina GOWARZEWSKA – GRIESSGABER „Chorzowianin z Oscarami”, „Dziennik Zachodni”, wyd. internetowe z 14 listopada 2006 roku

4. Krzysztof KNAS „Honor Waxmana”, „Chorzów – miast kultury”, czerwiec 2016, str. 10