BYOMIANKI NŎJLEPIJ ZNAŁY ŚLŌNSKŎ GESZICHTA - BYTOMIANKI NAJLEPIEJ ZNAŁY HISTORIĘ ŚLĄSKA

kw. 7 2018

BYTOMIANKI NAJLEPIEJ ZNAŁY HISTORIĘ ŚLĄSKA

Dwie uczennice z bytomskiej Szkoły Podstawowej nr 16 -  Agata LIS i Marcelina SZULC to tegoroczne zwyciężczynie w III Wojewódzkim Konkursie Wiedzy o Regionie „Silesia Incognita”, który odbył się 06 kwietnia na Stadionie Miejskim w Tychach. Nagrodę, w postaci wyjazdu do Parlamentu Europejskiego, ufundował europoseł Marek PLURA. Uczennice do konkursu przygotowywała nauczycielka – Aleksandra JASICKA. Do ścisłego finału dotarło jeszcze pięć drużyn - z Katowic, Bytomia, Tychów, Bojszów i Bierunia. Młodzież musiała wykazać się doskonałą znajomością regionalnej historii. Śląscy Piastowie, przemysłowcy, nobliści, pisarze, poeci, artyści czy przemysłowcy nie stanowili dla nich żadnego problemu.

Organizatorem konkursu były tyskie placówki - Szkoła Podstawowa nr 37 i Muzeum Miejskie. Patronat merytoryczny objął Regionalny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli „WOM” w Katowicach. Pomysłodawcą konkursu jest Marcin MELON – nauczyciel – anglista, autor powieści kryminalnych w ślōnskij gŏdce, a przede wszystkim wielki propagator edukacji regionalnej. W tegorocznym konkursie wzięło udział aż 45 dwuosobowych drużyn, m. in. z Mysłowic, Imielina, Bytomia, Chorzowa, Świętochłowic, Zabrza, Lysek, Tychów, Katowic i Bojszów. Każda z nich musiała przygotować kilkuminutową prezentację dotyczącą ciekawej postaci, miejsca czy wydarzenia związanego z naszym regionem. Obok tak popularnych tematów, jak: zamek w Pławniowicach, Pszczynie, Karol Godula, Johanna von Schaffgotsch, Henryk Mikołaj Górecki, Joseph von Eichendorff, Jadwiga Śląska, księżna Daisy, Gerard Cieślik, szlak drewnianych kościołów na Śląsku nie zabrakło oryginalnych prac dotyczących pływalni miejskiej w Siemianowicach Śląskich, osiedla Zandka w Zabrzu czy Klausa Hegenscheidta.

Do piątkowego etapu konkursu, który składał się z kilku części, zakwalifikowało się 30 drużyn. Pierwsze zadanie polegało na odgadnięciu przedstawionych na slajdach zdjęć. Okazało się, że najwięcej kłopotów uczniowie mieli z Trójkątem Trzech Cesarzy, przedstawionym od strony mysłowickiej. Był to reprint starej pocztówki, więc być może stąd ta trudność. Inne miejsca, które pojawiły się na slajdach to: Pławniowice (pałac), Cieszyn (rotunda) oraz Chorzów (pomnik hrabiego Friedricha von Reden).   

Drugie zadanie polegało na dopasowaniu konkretnych wydarzeń do postaci historycznych – Henryków: Probusa, Brodatego i Pobożnego, Przemysława Noszaka i Jana II Dobrego. Najciekawsza historia dotyczyła dwóch śląskich Piastów Przemysława Noszaka (ur. między 1332-1336, zm. 1410), księcia cieszyńskiego, bytomskiego i siewierskiego oraz Jana II Dobrego (1460-1532). Pierwszy z nich brał udział w paryskich rokowaniach między Anglią a Francją podczas wojny stuletniej, a dugi – wydawał liczne przywileje, m.in. gwarecki „Ordunek Gorny”, mający na celu rozwój górnictwa kruszcowego.

Trzecia część konkursu była najłatwiejsza i polegała na wybraniu z 10 podanych miast 6 leżących na historycznym Górnym Śląsku. Młodzież nie miała z tym problemu i wszystkie drużyny wykreśliły z tego wykazu: Dąbrowę Górniczą, Żywiec, Jaworzno i Częstochowę.

Znacznie trudniejsze, a zdaniem wielu obecnych na konkursie nauczycieli najtrudniejsze, było odgadnięcie o jaką postać chodzi na podstawie przeczytanych fragmentów. O przydziale punktów decydowała szybkość poprawnej odpowiedzi i w zależności od tego można było otrzymać 5,3 lub 1 punkt. Okazało się, że dwie postacie (piłkarz Ernest Willimowski i arystokrata Guido Henckel von Donnersmarck) zostały rozszyfrowane, przez większość drużyn,  już po drugim fragmencie. Sporo trudności sprawiła … połednica – postać ze śląskich legend i podań. Nawet nauczyciele słuchając dwóch pierwszych fragmentów obstawiali, że chodzi o „śląskiego Kopciuszka” (Johanna Gryzik von Schomberg-Godulla, która poślubiła Ulricha von Schaffgotsch).

Kolejna część konkursu to pytania, które losowali jurorzy – Aleksandra GORZELIK (RODN „WOM”), Klaudia ROKSELA, dr Michał DZIÓBEK, Aleksander USZOK, europoseł Marek PLURA. Aleksandra GORZELIK wylosowała pytanie – który śląski władca stracił głowę w bitwie pod Legnicą w 1241 roku (Henryk Pobożny), Klaudia ROKSELA – w którym kraju noblista Maria Göppert-Mayer spędziła większość swojego życia (Stany Zjednoczone). Europoseł Marek PLURA zapytał o nazwisko najwybitniejszego śląskiego poety doby romantyzmu (Josepf von Eichendorff). Dr Michał DZIÓBEK zapytał, czy lisowczycy siali terror podczas I wojny śląskiej, I wojny światowej czy wojny trzydziestoletniej?

Po tej części do ścisłego finału dostało się sześć drużyn – co ciekawe, same dziewczyny. W szranki stanęły: Szkoła Podstawowa nr 44 z Katowic, Szkoła Podstawowa nr 4 z Oddziałami Dwujęzycznymi z Mysłowic, Gimnazjum z Bojszów, Szkoła Podstawowa nr 16 z Bytomia, Szkoła Podstawowa nr 18 z Tychów oraz Szkoła Podstawowa nr 3 z Bierunia. Młodzież opowiedziała o swoich prezentacjach. Bytomianki przygotowały materiał o znajdującym się w tym mieście Wzgórzu św. Małgorzaty, mysłowiczanki o Konferencji Katowickiej, katowiczanki przypomniały postać biskupa Kościoła Ewangelicko- Augsburskiego – dr Tadeusza Szurmana. Uczennice z Bojszów przygotowały prezentację „Od torownicy do nosidełka”, podczas której w zabawny sposób omówiły „pojazdy dziecięce”, czyli wózki – kinderwagyny, a potem szportwagyny. Życie i działalność Guido Henckela von Donnersmarcka omówiła drużyna z Tychów, a o wydarzeniach na kopalni „Piast” w Bieruniu, w grudniu 1981 roku opowiedział zespół z Bierunia. Jury najwyżej oceniło prezentację uczennic z Bojszów i Bierunia. Jedną z ciekawszych była praca przygotowana przez mysłowiczanki. Dziewczyny opowiedziały o „Konferencji Katowickiej”, czyli o spotkaniu w listopadzie 1884 roku w Katowicach delegatów Ruchu Miłośników Syjonu, na którym podjęto decyzję o założeniu nowych osad żydowskich w Palestynie. Uczennice korzystały nie tylko z publikacji książkowych czy internetowych, ale również spotkały się z przewodniczącym Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach – Włodzimierzem Kacem. Również bierunianki nie ograniczyły się do publikacji książkowych czy internetowych. Trafiły do świadków grudniowych wydarzeń.

Kolejna runda to pytania do poszczególnych zespołów, m. in. jury zapytało skąd pochodziła Daisy czy co przekonało żonę Guido Henckla von Donnersmarcka – Blankę de Paiva do przyjazdu do Świerklańca. Jeszcze ciekawsza był kolejny etap  – jedna dziewczyna z zespołu losowała imię i nazwisko postaci, miała o niej tak opowiedzieć, by jej koleżanka zgadła o kogo chodzi.

Potem zespoły musiały odpowiedzieć na pytania, wyciągnięte ze szklanej kuli przez jury. Znaczenie miała tu liczba 3, czyli 3 legendy związane ze św. Jadwigą, 3 wynalazki Oscara Tropplowitza, 3 fakty z życia Karla Godulli, 3 laureaci Nagrody Nobla ze Śląska i 3 wydarzenia składające się na Tragedię Górnośląską. Najwięcej problemów sprawiły nazwiska noblistów.

Kolejne pytania brzmiały: skąd pochodził John Baildon (Szkocja), jak nazywa się dzielnica w jednym ze śląskich miast nazwana na cześć legendarnego milionera (Godula), jak się nazywał ojciec Henryka Brodatego (Bolesław Wysoki), z czego słynęła Matka Eva Tiele-Winckler (z działalności charytatywnej).

Ostatnia konkurencja przeznaczona dla wszystkich drużyn to kolejne pytania zamknięte. Jury zapytało w centrum jakiego miasta znajdowała się treść „Ordunku Gornego” (Tarnowskie Góry), skąd pochodziła św. Jadwiga (Bawaria), co oznacza słowo „ańfart” (wejście w bramę), jakim wynikiem zakończył się plebiscyt w 1921 roku?

Po ostatniej rundzie pytań okazało się, że aż cztery drużyny – z Katowic, Bytomia, Tychów i Bojszów – uzyskały taką samą liczbę punktów. Konieczna zatem była dogrywka. Trwała ona ponad 20 minut, bo wiedza dziewczyn była niesamowita. Jako pierwsze z rywalizacji opadły uczennice ze Szkoły Podstawowej nr 18 z Tychów, które na pytanie – jak w XVIII wieku nazywano Śląsk, zamiast „pruska Anglia”, stwierdziły, że „nowa Anglia”. Ten błąd kosztował je miejsce na podium i ostatecznie zajęły czwartą lokatę. Gimnazjalistki z Bojszów źle odpowiedziały, gdzie znajduje się kopalnia nazwana na cześć Guido Henckla von Donnersmarcka i tym samym zakończyły rywalizację na trzecim miejscu.

Do walki o tytuł najlepszej drużyny stanęły uczennice z Bytomia (Szkoła Podstawowa nr 16) i Katowic (Szkoła Podstawowa nr 44). Dziewczyny poprawnie odpowiedziały na pytania, m.in. na to, w jaki sposób św. Jadwiga rozpoznała zwłoki swojego syna po bitwie pod Legnicą (miał 6 palców u jednej nogi), jaki eksponat związany ze św. Jadwigą znajduje się w British Museum (kielich). Po kilku pytaniach dogrywki katowiczanki pomyliły kolejność imion Daisy, czyli Marii Teresy Oliwii Hochberg von Pless.

            Wiedza uczniów o historii Śląska, biorących udział w III Wojewódzkim Konkursie Wiedzy o Regionie „Silesia Incognita”, była niesamowita, a wręcz w kilku przypadkach zaskakująca. Trzeba pamiętać, że to w ogromnej mierze zasługa nauczycieli, którzy potrafią zainteresować swoich uczniów dziejami naszego regionu. Uczestnicząc w takich konkursach w serce wstępuje nadzieja.

Mirella DĄBEK