AUGUST KISS I THEODOR KALIDE

kw. 9 2010

Górnośląski rzeźbiarz, August Karl Eduard KISS
 
 
 
            Urodził się dnia 11 października 1802 roku w Paprocanach, powiat Pszczyna (Pless), na Górnym Śląsku w rodzinie inspektora hutniczego. Mając lat 15 rozpoczął naukę w Królewskiej Hucie Żelaza w Gliwicach, gdzie poznał tajniki atrakcyjnego zawodu odlewnika artystycznego. Specjalizował się zwłaszcza w odlewaniu statuetek znanych osobistości z życia politycznego i artystycznego. W 1820 roku August Kiss udał się do odlewni metali kolorowych w Brzegu, gdzie dokształcał się i udoskonalał w swoim zawodzie. Odlewał swoje dzieła głównie w żelazie, brązie i cynku. W wieku 20 lat rzeźbiarz udał się do Berlina, gdzie pobierał naukę w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych, pracując równocześnie pod kierunkiem znanego artysty odlewnika Leopolda Posche w tamtejszej Odlewni Zelaza. W 1825 roku został uczniem i współpracownikiem znanego w całych Niemczech rzeźbiarza i architekta Christiana Rauch. Pod jego kierownictwem August Kiss w dalszym ciągu doskonalił swoje umiejętności stając się w ciągu następnych 15 lat znanym artystą.
            Wsławił się zwłaszcza w miniaturyzowaniu wykonanych przez Raucha pomników sławnych pruskich generałów z okresu wojen napoleońskich. Ponadto pomagał w sposób znaczący Fryderykowi Tieckowi, przyjaciela i wspólnika Raucha, w modelowaniu powszechnie znanego pomnika ”Poskramiacza Koni”, który postawiony został czterokrotnie na dachu Muzeum Narodowego w Berlinie. Przy współpracy z Fryderykiem Schinkel wykonał wg jego projektów cały szereg robót rzeźbiarskich dla Berlińskiej Akademii Rzemiosła i kościoła garnizonowego w Poczdamie. W 1830 roku August Kiss został nauczycielem cyzelowania i modelowania w tym to Instytucie Rzemieśliczym, a 7 lat później mianowano go członkiem Królewskiej Akademii w Berlinie w 1841 roku z tytułem profesora.
            Pierwsza wielka praca, która wsławiła Augusta Kissa poza granicami kraju była „Amazonka na koniu w walce z panterą”. Rzeźba ta przeznaczona dla Muzeum im. Schinkela budziła wśród publiczności zarówno szczery entuzjazm, jak również zjadliwą krytykę. Nowoczesna w swym wyrazie uosabiała nieustanny ruch w przedmiotach martwych oraz swoisty dramatyzm, który kontrastował z dotychczasowym stylem spokoju i wygody w rzeźbiarstwie. Od tej chwili August Kiss uchodził i za granicą za najbardziej słaŚnego rzeźbiarza, zwłaszcza koni. Tę sławę ugruntował jeszcze bardziej pomnikiem Fryderyka Wielkiego we Wrocławiu, czy króla Prus Fryderyka Wilhelma III w Królewcu, jak też grupową rzeźbą „św. Jerzego w walce ze smokiem”. Pomnik ten artysta podarował miastu, stał na dziedzińcu Zamkowym aż do 1945 roku. Dzisiaj podziwiać go można nad wybrzeżem Szprewy w centrum Berlina, tuż przy kościele św. Mikołaja (obok z rzeźbą M.Kopernika).
            We wszystkich swoich dziełach August Kiss wyrażał dyscyplinę i swoisty rygor wyniesiony ze szkoły swego sławnego nauczyciela Christiana Raucha. Wyjątek z tej reguły stanowi jednak Amazonka w walce z panterą. Tutaj artysta dał wyraz własnej fantazji i pomysłowości.
            August Kiss stoworzył również cały szereg pomników nagrobkowych, których jeszcze dzisiaj podziwiać można na różnych cmentarzach Berlina. Jego ostanim dziełem wykonanym w marmurze była grupa postaci uosobiających ”Wiarę, Miłość i Nadzieję”. Ten pomnik znajdował się w Muzeum im. Schinkela w Berlinie a dzisiaj w Muzeum Narodowym.
            August Kiss zmarł w wieku 63 lat, 24 marca 1865 w Berlinie. W tym dniu, rocznicy śmierci artysty, tego roku przedstawiłem na mojej wystawie w „Schelmenturm” w Monheim am Rhein (koło Duesseldorfu) wyjątkowy zbiór prac Augusta Kissa w wykonaniu górnośląskiego malarza z Katowic - Ireneusza Botora. Będą to ilustracje do mojej nowej publikacji o śląskim wielkim artyście, Auguście Kissie. 
 
Peter K. SCZEPANEK

 

 

 
Źródła:  Wikipedia oraz informacje własne.