ŚLŌNSKŎ GŎDKA WE LITERATURZE - TREF OJROPOSŁA PLURY MARKA ZE AUTORAMI A WYDAWCAMI ŚLŌNSKICH KSIŌNŻEK- ŚLŌNSKŎ GŎDKA W LITERATURZE - SPOTKANIE EUROPOSŁA MARKA PLURY Z AUTORAMI I WYDAWCAMI ŚLĄSKICH KSIĄŻEK

lt. 20 2017

ŚLŌNSKŎ GŎDKA W LITERATURZE

 

20 lutego w restauracji „Królestwo” odbyło się spotkanie „Gŏdka ślōnskŏ w literaturze”, którego organizatorem  - z okazji przypadającego 21 lutego Międzynarodowego Dnia Języka Ojczystego – był Europoseł Marek PLURA. Wzięło w nim udział kilkadziesiąt osób. O ślōnskij gŏdce rozprŏwiali: prof. dr hab. Zbigniew KADŁUBEK, dr Marcin KIK, dr Tomasz SŁUPIK, red. Jerzy CIURLOK i Piotr DŁUGOSZ. Spotkanie prowadził Prezes Związku Górnośląskiego – Grzegorz FRANKI.

Prof. dr hab. Zbigniew KADŁUBEK (autor „Listów z Rzymu”, tłumaczenie na Śląsk „Ajschylos - Prōmytojs przibity”) „Wracam ze spotkania w Wilimowicach też związanego z Międzynarodowym Dniem Języka Ojczystego. Tylko kilka osób mówi po wilamowicku. Warto ich wspierać, bo jest ich mało. Nam nie jest potrzebna rewitalizacja jak Wilamowicom. Nam jest potrzebna wspólna myśl, która będzie nas prowadzić. Brakuje jej. Europy nie będzie jak nie będzie małych języków. Jeśli Europa nie będzie opierała się na różnorodności to zginie. Sprawa zapisu ślōnskij gŏdki nie jest najważniejsza. Dlaczego? Platon mówił >stracimy magię i siłę jak zapiszemy mowę<. „Iliada” Homera bardzo długo nie była w formie pisanej. Platon, gdy przebywał w więzieniu, mówił swoim uczniom żeby nie stali się mizologami. Mizolodzy nie lubią słów, nie lubią innych języków. Takich ludzi trzeba się wystrzegać. Musimy się ich bać, ale nie w jakiś przesadny sposób.”

Dr Marcin KIK (autor „Filozofjo po ślōnsku, czyli heft do historje filozofje Dziadka Kika”) „Zacząłem się zastanawiać czy ta filozofia napisana po śląsku jest taka sama jak napisana w innych językach czy coś ją wyróżnia. Musimy myśleć o rzeczach poważnych, a filozofia się do tego nadaje. Chciałem raz jeszcze pomyśleć o filozofii, ale z perspektywy Ślązaka. Ryszard Kapuściński powiedział, że tylko to co jest regionalne możemy uchwycić. To, co jest w naszym zasięgu możemy dotknąć. Możemy spojrzeć na uniwersalne problemy z uniwersalnej perspektywy. Musimy patrzeć uniwersalnie z punktu widzenia naszych wartości  na sprawy, które są dla nas najważniejsze.”

Red. Jerzy CIURLOK „Tłumacząc aforyzmy Franza Kafki zderzyłem się z pewną trudnością. Zauważyłem, że w języku śląskim brakuje wyrażeń abstrakcyjnych, które występują w literaturze pięknej lub naukowej. Ku mojemu zdziwieniu okazało się jednak, że na śląski można przetłumaczyć najbardziej abstrakcyjne wyrażenia. Można to zrobić wykorzystując tradycyjną gŏdkę ślōnskŏ. (…) Niewolnik przejmuje język swojego pana. Dopiero sięgnięcie do domowiny pozwala się wyzwolić. Ślązacy są w sytuacji Czechów z I poł. XIX wieku. Nie mieli języka literackiego. Elity mówiły i pisały po niemiecku. Franz Kafka pisał po niemiecku mimo że mieszkał w Pradze. Prof. Zbigniew Bajek z krakowskiej ASP od kilku lat realizuje projekty wolnościowe. Aforyzmy Franza Kafki miały być jednym z tworzyw. Prof. Bajek zwrócił się do mnie z propozycją przetłumaczenia na śląski 15 aforyzmów. Potem stwierdził, że jest to tak piękne, że trzeba przetłumaczyć 109 aforyzmów. 110 studentów i doktorantów z południowej Polski i z Ostrawy stworzyli prace do tych aforyzmów. Teraz 150 wykładowców z artystycznych uczelni z całej Polski tworzy takie dzieła. Wernisaż odbędzie się w Czeladzi.”

Piotr DŁUGOSZ (właściciel wydawnictwa „Silesia Progress”) „Powiem szczerze, że  zainteresowanie śląskimi książkami jest niewielkie. Kiedy uda się sprzedać 500 egz. Jakiegoś tytułu to jest to duży sukces. Chciałbym tutaj zwrócić uwagę na ostatnią publikację Mirka Syniawy, który jest autorem słownika śląsko-szkockiego. Wpadliśmy razem na taki pomysł – po co przekonywać Polaków, że język śląski istnieje. Wyjdźmy szerzej do Europy. Mirek zaproponował żeby tłumaczyć na angielski, niemiecki i czeski fajniejsze rzeczy, które powstały po Śląsku.

Dr Tomasz SŁUPIK „Tzw. górnośląskie przebudzenie wchodzi w kolejną fazę. Jest to rozwój literatury. Przestańmy się wstydzić, że jesteśmy Górnoślązakami. Europa interesuje się naszym regionem. Powiedzmy nacjonalizmom „nie.” Europa od 40 lat myśli w tym duchu.”

 

Mirella DĄBEK